Πέμπτη, 22 Φεβρουαρίου 2018

Τετάρτη, 19 Οκτωβρίου 2016 Divani Caravel Hotel, Αθήνα

Βασικές έννοιες και αρθρογραφία

Θεραπευτικά Πρωτόκολλα και registries

Εισαγωγή
Στο πλαίσιο μιας δέσμης διαρθρωτικών αλλαγών στο σύστημα υγείας της Ελλάδας την περίοδο αυτή της κρίσης, οι οποίες εκτιμάται ότι οδηγούν στη θεμελίωση και ανάπτυξη των θεσμικών και οργανωτικών δομών και στην αύξηση της αποδοτικότητας και αποτελεσματικότητας του συστήματος υγείας, με βασική επιδίωξη, πέρα από την επίτευξη του στόχου συγκράτησης της δημόσιας δαπάνης υγείας, στην αύξηση των δεικτών ποιότητας της παρεχόμενης υγειονομικής φροντίδας, καίρια παρέμβαση αποτελεί η ανάπτυξη προτύπων Κλινικής Διακυβέρνησης (Clinical Governance).

Κύρια στοιχεία αυτής της παρέμβασης αποτελούν, τα θεραπευτικά-κλινικά πρωτόκολλα και οι κλινικές οδηγίες, ο κλινικός έλεγχος (clinical audit), η κλινική αποτελεσματικότητα και η τεκμηριωμένη ιατρική φροντίδα (evidence-based medicine), η εφαρμογή προτύπων διασφάλισης της ποιότητας (quality assurance), αλλά και η υιοθέτηση δεικτών ποιότητας και αξιολόγησης της απόδοσης του κλινικού έργου, στο πλαίσιο μιας Ηλεκτρονικής Κλινικής Διαχείρισης.

Βασικές έννοιες
Ιατρική βασισμένη στην τεκμηρίωση (evidence-based medicine): η συνδυασμένη εφαρμογή των καλύτερης ποιότητας διαθέσιμων αποδείξεων της κλινικής έρευνας και της προσωπικής κλινικής ικανότητας και εμπειρίας του ιατρού, λαμβάνοντας υπόψη τις αξίες και προσδοκίες του ασθενή.

Κλινική Διακυβέρνηση (clinical governance): το φάσμα των δραστηριοτήτων που απαιτούνται, για να βελτιωθεί η ποιότητα των υπηρεσιών υγείας σε ένα σύστημα υγείας, με όρους αποτελεσματικής διαχείρισης των προβλημάτων υγείας των ασθενών και αποδοτικής χρήσης των πόρων.

Κλινικά Πρωτόκολλα: συστηματικά ανεπτυγμένες οδηγίες, που οργανώνουν και ενσωματώνουν τη διαθέσιμη και τεκμηριωμένη γνώση σε κωδικοποιημένες συστάσεις, με στόχο να υποστηρίξουν και βοηθήσουν το ιατρικό και νοσηλευτικό προσωπικό, καθώς και τους ασθενείς, προκείμενου να λαμβάνονται, μέσω προτυποποιημένων ροών, οι καλύτερες δυνατές αποφάσεις, για την επιλογή της καταλληλότερης φροντίδας (ιατρικής, νοσηλευτικής, φαρμακευτικής), για συγκεκριμένη περίσταση (περιστατικό).

Θεραπευτικά Πρωτόκολλα: δέσμη οδηγιών διάγνωσης και θεραπείας μίας νόσου, με βάση τα πορίσματα και την κλινική εφαρμογή της ιατρικής επιστήμης.

Κλινικός Έλεγχος (clinical audit): η διαδικασία η οποία επιδιώκει να βελτιώσει την ποιότητα της παρεχόμενης φροντίδας στον ασθενή και κατ’ επέκταση τα κλινικά αποτελέσματα, μέσα από μια συστηματική αξιολόγηση της παρεχόμενης φροντίδας, βάσει συγκεκριμένων κριτηρίων και την εφαρμογή αλλαγών, όπου κρίνεται αναγκαίο.

Ειδικότερα, οι διαδικασίες μέτρησης της κλινικής αποτελεσματικότητας (ιατρικού ελέγχου - medical audit) επιχειρούν να απαντήσουν στα ερωτήματα:

  • βελτιώνεται η υγεία του ασθενή;
  • λαμβάνει ο ασθενής τη βέλτιστη διαθέσιμη θεραπεία;
  • ο τρόπος με τον οποίο παρέχεται η θεραπεία είναι ο βέλτιστος δυνατός;
  • η θεραπεία/φροντίδα παρέχεται στο βέλτιστο δυνατόν περιβάλλον;

Μητρώα δεδομένων ασθενών (patient registries): ένα οργανωμένο σύστημα συλλογής δεδομένων (κλινικών ή άλλων), προκειμένου να αξιολογήσει σαφώς καθορισμένες εκβάσεις για έναν πληθυσμό που προσδιορίζεται από μία συγκεκριμένη νόσο ή κατάσταση.

Ερωτήματα για συζήτηση

  • Πώς γίνεται κατανοητή η έννοια της «συμμετοχής των ασθενών» στην ανάπτυξη εργαλείων/προτύπων κλινικής διακυβέρνησης από τους ασθενείς και τους επαγγελματίες υγείας;
  • Ποιος μπορεί να είναι ο ρόλος των ενώσεων ασθενών στην ανάπτυξη των θεραπευτικών πρωτοκόλλων και στη διαμόρφωση ενός πλαισίου συνεργασίας με τις επιστημονικές ιατρικές εταιρείες;
  • Είναι επαρκή τα εργαλεία ιατρικού και κλινικού ελέγχου για την παρακολούθηση της εφαρμογής των θεραπευτικών πρωτοκόλλων;
  • Με την ενσωμάτωση ενός συνοπτικού ιατρικού ιστορικού στο σύστημα της ηλεκτρονικής συνταγογράφησης, ποια είναι η θέση των ασθενών στην πρόσβαση των επαγγελματιών υγείας και των ιδίων στις πληροφορίες αυτές και η μορφή της απαιτούμενης συναίνεσης/συγκατάθεσης του ασθενή;
  • Ποιες είναι οι απόψεις ιατρών και ασθενών για την ανάπτυξη και τήρηση των μητρώων δεδομένων ασθενών; Ποιος έχει την ευθύνη ανάπτυξής τους, πρόσβασης σε αυτά και χρησιμοποίησης των δεδομένων;

Συντονιστής: Ε. Θηραίος, Γενικός Ιατρός, Γενικός Γραμματέας Ιατρικής Εταιρείας Αθηνών


«Επικοινωνία & διαχείριση των αναγκών του σύγχρονου ασθενή»

Η σχέση ιατρού - ασθενή υπήρξε παραδοσιακά μία ετεροβαρής σχέση εξουσίας ως απόρροια της διαφοράς στη κατοχή της επιστημονικής γνώσης. Η ενδυνάμωση όμως των ασθενών (παράλληλα με την ανάπτυξη της τεχνολογίας) απαιτεί πλέον την ευαισθητοποίηση των ιατρών στις σημαντικές διαφοροποιήσεις που επέρχονται στις σχέσεις τους με τους ασθενείς. Έτσι η κατανόηση των διαδικασιών μέσω των οποίων οι αλληλεπιδράσεις επικοινωνίας επιτυγχάνουν θετικά αποτελέσματά είναι κεντρικής σημασίας για την προώθηση των σχέσεων ιατρών – ασθενών. Οι επικοινωνιακές αλληλεπιδράσεις μεταξύ των επαγγελματιών υγείας και των ασθενών είναι οι βασικές διαδικασίες με τις οποίες οι άνθρωποι ενημερώνονται, μορφώνονται, πείθονται και κινητοποιούνται σε θέματα υγείας. H γνώση δεν νοείται πλέον ως ένα πράγμα που κατέχει ο γιατρός και προσφέρει στον ασθενή αλλά περισσότερο μια διαδικασία συν-δημιουργίας στην οποία γιατρός και ασθενής (καθώς και άλλοι εμπλεκόμενοι) συμμετέχουν, στο μερίδιο φυσικά που τους αναλογεί. Η γνώση είναι δύναμη και ο γιατρός η πιο έγκυρη πηγή της για κάθε ασθενή!

Κάποιες φορές δημιουργείτε η εντύπωση πως η ενδυνάμωση (empowerment) του ασθενή οδηγεί σε λανθασμένη αυτοδιάγνωση, αμφισβήτηση της ιατρικής συμβουλής ή άρνηση συμμόρφωσης στη θεραπεία. Όμως ο σωστός χειρισμός της επικοινωνίας και διαχείρισης των αναγκών του ασθενή μπορεί να οδηγήσει στα σωστά αποτελέσματα, μιας και η από κοινού απόφαση γίνεται αντιληπτή από τους ασθενής ως αποτέλεσμα ενήμερης κρίσης και όχι πειθαναγκασμού. Ο ενημερωμένος ασθενής δεν είναι «εχθρός», αντίθετα μπορεί να αποδειχτεί σημαντικός σύμμαχος έναντι στον κοινό εχθρό, την ασθένεια!

Συντονιστής: Κωνσταντίνος Μπλέτσος, Νοσηλευτής – Ψυχολόγος


«Συμμόρφωση ή Συμφωνία στη θεραπευτική αγωγή;»

Η Θεραπευτική συμμαχία αποτελεί αναπόσπαστο στοιχείο της θεραπευτικής διαδικασίας και αναφέρεται στη σχέση που αναπτύσσεται μεταξύ ιατρού και ασθενή από την πρώτη στιγμή της συνεργασίας τους. Πρόκειται για ένα είδος συνεργασίας (cooperation), ή προσκόλλησης (adherence), ή συμμόρφωσης (compliance), ή συμμαχίας (alliance) που αναπτύσσεται ανάμεσα τους με σκοπό την επιτυχή αντιμετώπιση του προβλήματος του θεραπευόμενου. Είναι κοινά αποδεκτό ότι η Θεραπευτική Συμμαχία διαδραματίζει πρωταρχικό ρόλο στην διαμόρφωση του τελικού αποτελέσματος της θεραπείας.

Το ενδιαφέρον είναι ότι παρ’ όλη την υψηλή προγνωστική αξία που της αποδίδεται, τόσο από τους ιατρούς όσο και από τους ίδιους τους ασθενείς, τα ποσοστά της συμμαχίας ή της θεραπευτικής συμμόρφωσης παραμένουν χαμηλά (30%-60% των ασθενών ανάλογα με την πάθηση τους δεν συμμορφώνεται με τις οδηγίες του ιατρού του, ΠΟΥ). Η εμφάνιση χαμηλών επιπέδων συμμόρφωσης στη συνιστώμενη φαρμακευτική αγωγή, αποτελεί σοβαρό πρόβλημα στην κλινική πράξη ενώ φέρει σημαντικό οικονομικό αντίκτυπο. Η επιτυχής προσπάθεια για την βελτίωση της συμμόρφωσης των ασθενών εξαρτάται από ένα σύνολο παραγόντων, με πολύπλοκη και ασαφή επίδραση, τις περισσότερες φορές.

Λαμβάνοντας υπόψη, πως η κατανόηση της προγνωστικής αξίας των παραγόντων αυτών σχετικά με την έλλειψη συμμόρφωσης θα συμβάλει θετικά στο συνολικό σχεδιασμό αντιμετώπισης των παθήσεων, σας προσκαλούμε να συμμετάσχετε στην ημερίδα με θέμα «Συμμόρφωση ή Συμφωνία στην Θεραπευτική Αγωγή».

Στην ημερίδα αυτή θα έχουμε την ευκαιρία να προσδιορίζουμε τους σημαντικότερους παράγοντες που οδηγούν τον ασθενή στη μη συμμόρφωση. Παράγοντες σχετιζόμενοι με τους ασθενείς, τους επαγγελματίες υγείας, τη θεραπεία, την ασθένεια, παράγοντες που εξαρτώνται από κοινωνικοοικονομικά κριτήρια, τις πεποιθήσεις των ασθενών σχετικά με τη θεραπεία, καθώς και την σχέση-επικοινωνία μεταξύ ασθενούς-ιατρού, διαφαίνεται να έχουν σταθερό αντίκτυπο στη συμμόρφωση.

Η διερεύνηση, η αποτύπωση, η γνώση και η κατανόηση του ρόλου των διαφόρων παραγόντων είτε μεμονωμένα είτε σε πιθανές συσχετίσεις τους που δυνητικά επηρεάζουν τη συμμόρφωση των ασθενών σε θεραπείες θα μας οδηγήσει στο σχεδιασμό δράσεων που θα στοχεύσουν στην εγκαθίδρυση και στην διατήρηση της θεραπευτικής συμμαχίας ή συμμόρφωσης με άμεσο και ορατό αποτέλεσμα τη βελτίωση της υγείας των ασθενών και την αναγνώριση της αποτελεσματικότητας των ιατρών.

Συντονιστής: Γιώργος Γιουκάκης, Ψυχολόγος


«Φαρμακοεπαγρύπνηση και Ασφάλεια Θεραπείας»

Η φαρμακοεπαγρύπνηση είναι η επιστήμη που ασχολείται με την προστασία της δημόσιας υγείας, σε σχέση με τα φάρμακα. Και αυτό διότι ανιχνεύει, αξιολογεί και προλαμβάνει τις ανεπιθύμητες ενέργειες των φαρμάκων που διατίθενται στην αγορά της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αλλά και παγκόσμια, προσπαθώντας να διερευνήσει το πλήρες προφίλ της ασφάλειας των φαρμάκων, το οποίο γίνεται γνωστό μόνο μετά τη διάθεσή τους στην αγορά. Οι ανεπιθύμητες ενέργειες των φαρμάκων στην υγεία φέρονται να ευθύνονται για 44,000 με 98,000 θανάτους (accidental deaths) και για περισσότερα από ένα εκατομμύριο βλάβες κάθε χρόνο.

Κατά τη συνήθη κλινική πρακτική, η αγωγή χορηγείται σε μεγάλο εύρος ασθενών (διάφορες ηλικίες, άτομα με συνυπάρχουσες νόσους, με παράλληλη λήψη άλλων φαρμάκων, πιθανά με γενετικές ανωμαλίες, κλπ) και οι ανεπιθύμητες ενέργειες που πιθανά να καταγραφούν (π.χ. σοβαρή ηπατική βλάβη) δεν είναι δυνατόν να έχουν παρουσιαστεί στις κλινικές μελέτες που διεξάγονται για την έγκριση του φαρμάκου και που γίνονται σε περιορισμένο χρόνο και συγκεκριμένο αριθμό ασθενών. Αυτοί οι παράγοντες υπογραμμίζουν την ανάγκη για τη συνεχή ανάλυση των πληροφοριών της ασφάλειας κατά τη διάρκεια ζωής ενός φαρμακευτικού προϊόντος– ταχέως, καθώς σημαντικά ευρήματα μπορεί να προκύψουν – αλλά και περιοδικά σε τακτά διαστήματα, επιτρέποντας έτσι τη συνολική αξιολόγηση των δεδομένων που συγκεντρώνονται παγκόσμια.

Η νέα Ευρωπαϊκή νομοθεσία της Φαρμακοεπαγρύπνησης (που ήδη ενσωματώθηκε στο εθνικό δίκαιο) προσδιορίζει τις υποχρεώσεις που έχουν όλοι οι εμπλεκόμενοι στην ασφάλεια του φαρμάκου, δηλαδή φαρμακευτικές εταιρείες, αρμόδιες αρχές, αλλά και επαγγελματίες υγείας και για πρώτη φορά ασθενείς. Προσπαθεί να προστατεύσει τη Δημόσια Υγεία, ελέγχοντας τις ανεπιθύμητες ενέργειες των φαρμάκων και βελτιστοποιώντας την αποτελεσματική χρήση τους, με:

  • Ενεργοποίηση ασθενών και επαγγελματιών υγείας
  • Αύξηση της διαφάνειας και παροχή καλύτερης πληροφορίας για τα φαρμακευτικά προϊόντα
  • Παροχή πληροφορίας σε ασθενείς και επαγγελματίες υγείας με ταχύτητα
  • Σχεδιασμό για προληπτικές ενέργειες (proactivity versus reactivity)
  • Ενσωμάτωση περιοδικής αξιολόγησης της σχέσης όφελος /κίνδυνο, –
  • Καλύτερη εμπειρογνωμοσύνη (expertise) στη διαδικασία λήψης αποφάσεων
  • Ταχεία ελαχιστοποίηση του κινδύνου (risk minimisation)

Γεωργία Αθανασίου, Δρ. Φαρμακοποιός


Δείτε τους όρους χρήσης. Επικοινωνήστε μαζί μας.

© 2018 Boussias Communications, all rights reserved. Κλεισθένους 338, 153 44 Γέρακας, info@boussias.com, T:210 6617777, F:210 6617778

Designed by Boussias
New Media Team